Details

Created on Wednesday, 21 March 2012 10:08

DFT.NL
www.dft.nl

DE TREND ALS S-CURVE 
Een trend is als een levenscyclus van een product: introductie, bloei en verval, ook wel gevisualiseerd door een S-curve. Hoe is het gesteld met de lange termijn S van onze AEX index? Welnu, ik heb goed nieuws, de introductiefase is in volle gang, de eerste krul van de S staat er reeds, nu is het wachten op de rest van de curve. Sta mij toe een en ander nader te duiden en te illustreren.

Cyclus theorie
Op financiële markten zijn diverse cycli actief. Zo is er de Kondratiefgolf, een achtjaars business cycle, een decenniumcycle, diverse seizoensgolven en ook de bekende Elliott Wave theorie schaar ik onder de cyclus bewegingen. Een afgeleide theorie is die van de emotiecyclus, die ik zou willen omschrijven als de S-curve van beleggersgedrag. Deze S-curve toont aan in welke, voor vele herkenbare gedragsfase de beleggers zich bevinden. De S-curve kent een drietal fases, waarin beleggers min of meer merkwaardig gedrag vertonen. In bijgaande grafiek staat de lange termijn grafiek van de AEX afgebeeld, met daarin de diverse fases afgebeeld. Laat ik de bewegingen vanaf 2003 eens onder de loep nemen en omschrijven hoe beleggers de diverse stadia beleven. Dan wordt vanzelf wel duidelijk waarom het een S-curve is.

Accumuleren
In maart 2003 bereikte de AEX een dieptepunt van 218 punten. Technisch gezien was er nog geen aanleiding om tot aankopen over te gaan. Beleggers zouden hier overigens helemaal geen zin in hebben, want de scherpe daling vanaf 700 punten stond nog op het netvlies geprojecteerd. Iets later in de tijd, september 2004, zet de index sinds tijden weer een hogere bodem neer rond 300 punten. Technisch gezien was dit een interessant kantelpunt. De start van een nieuwe serie hogere toppen en hogere bodems was het meest waarschijnlijke scenario. Heel voorzichtig werden wat aankopen gedaan. Professionele partijen vullen hun portefeuilles, speculanten wagen een gokje, actieve beleggers komen in beweging. Echter, het merendeel van de spelers durft nog niet. Zij worstelen nog met de gevoelige daling die achter hen ligt. Angst overheerst, stel je voor dat je ongelijk krijgt. Nee, eerst de buurman maar. Met andere woorden, min of meer significante stijgingen worden gewantrouwd. Het grote publiek staat niet voor in de rij om aankopen te doen.
Deze eerste kromming van de S wordt de accumulatiefase genoemd. Technisch gezien is een accumulatiefase te herkennen aan brede omkeerpatronen, meer witte dan zwarte candles op rij, voortschrijdende gemiddelde lijnen die langzaam omhoog krullen, sentimentmeters die terugdraaien vanuit zwaar oversold gebied. De korte termijn actieve belegger ziet dit en durft tot actie over te gaan. Menig belegger drukt dit technisch positieve nieuws weg, in het hoofd overheerst immers angst en verlamdheid. “Je bent wel gek om nu in te stappen” is dan ook een veel gehoorde kreet in deze fase. 

Trenderen
Vervolgens liep de index fors op naar niveaus rond 400 en 450 punten. Een stevige uptrend tekende zich af. Menig belegger schoof onrustig heen en weer. Zou het dan toch waar zijn? Kranten werden gevuld met overwegend positief nieuws. De wonden uit het verleden waren voor menig belegger voldoende hersteld om de strijd opnieuw aan te gaan. De angst om ongelijk te krijgen maakte plaats voor hebzucht. Menig belegger zag de beurs flink aantrekken en durfde langzaam maar zeker tot actie over te gaan. Trendvolgende beleggers werden overmand door het oeroude veilige kuddegevoel. Resultaat van dit alles was een beurs die verder omhoog krabbelde. De ‘self-fulfilling prophesy’ viert hoogtij. De optimisten lachen, want de beurs stijgt. Wie geeft ze ongelijk? Beleggen wordt weer leuk en makkelijk, de koersen gaan vanzelf omhoog. Zolang de koersen aan de rechterkant van de grafiek hoger staan dan aan de linkerkant, hoor je ze niet. De grafiek wordt gesierd door mooie witte candles, gemiddelde lijnen bewegen gestaag richting “noorden”, continuatiepatronen dienen zich aan, hogere toppen en hogere bodems, het kan niet op. Toch zijn er dan nog steeds beleggers die niet willen instappen. U begrijpt dat de trendfase wordt gevisualiseerd door het middenstuk van de S.

Distribueren
Maar goed, koersen stijgen verder, inmiddels staat er 550 op de borden. Op verjaardagen wordt alleen maar over beleggen gesproken. Succesverhalen worden breed uitgemeten, beleggers schreeuwen hoog van de toren hoe goed zij het hebben gedaan. Wie geeft ze ongelijk? Door het overweldigende euforisme durven zelfs de laatste twijfelaars in te stappen. Zij worden besmet door de steeds harder lachende stieren, die natuurlijk het gelijk aan hun kant hebben. Koersen stijgen toch immers? De twijfelaars stappen aan boord, gevoed door de angst de boot alsnog te missen; in feite hebben zij de boot al gemist. In deze fase denkt en voelt de hele markt dezelfde kant op. Gevaren voor mogelijke correcties en zelfs trendomslagen worden naar het land der fabelen verwezen. “Je bent wel gek om nu uit te stappen” is een veelgehoorde kreet in deze zogenaamde distributiefase.
In de distributiefase zie je veelal gaten in de grafiek aan het einde van een trend. Koersen hikken tegen de bovenkant van hun stijgend trendkanaal aan. Belangrijke Fibonacci retracementgrenzen worden bereikt, spanningsmeters staan vrij hoog en zo zijn er meer indicaties die een verdere koersstijging kunnen belemmeren. Met name de cyclusanalisten wijzen in deze fase op mogelijke omslagpunten in de markt.

Lastige fase
De distributiefase is een uitermate vervelende en lastige fase. Deze fase bereikt zijn hoogtepunt als veel beleggers risico gaan ontkennen. Zij weigeren om aan mogelijke koersdalingen te denken. Wie geeft ze ongelijk, koersen stijgen toch immers? In deze fase staan de anticiperende en reagerende beleggers lijnrecht tegenover elkaar. Zij die van mening zijn dat de S-curve op zijn eind is, gaan posities afbouwen of zoeken bescherming voor hun portefeuille. Dit doen zij, terwijl er nog geen duidelijke topvorming waarneembaar is. De actievere belegger opent wellicht short posities die worden uitgestopt omdat de beurs toch nog verder oploopt. Dit is uitstekend voer voor de stieren die nog harder gaan lachen. De korte termijn beren likken hun wonden en verlaten de arena. Diverse partijen bestoken elkaar en spelen het spel van ‘gelijk of ongelijk’ op het scherpst van de snede. Of is het een emotionele strijd tussen angst en hebzucht die hoog oplaait?

En nu dan?
Voorgaande proza is een omschrijving van de grote S in de jaren 2003-2007, ter leering ende vermaek zal ik maar zeggen. Maar u weet, de geschiedenis herhaalt zich, zeker op de grafiek. Aan de rechterkant van de chart staat inmiddels de volgende accumulatiefase ingetekend. Dit was het uitbodemingsproces rond 220 in 2009, gevolg door een eerste opleving naar circa 370 punten. Heeft u het aangedurfd om aankopen te doen? Of was u druk doende met het verwerken van de 2008 klap? Na een korte terugslag lijkt thans vanaf 250 de S zijn weg te vervolgen. Met andere woorden, de trendfase wordt langzaam maar zeker zichtbaar. Gaat u de bullen helpen de S te vervolgen? Toch een mooie zomer op het Damrak?